|
...kadinlarini Binbirgece masallarinin egzotik ortamindan cikaran bu mektuplar, kadinlarin zorunlu olarak yoneldikleri ozel yasamlarinda olusturduklari zengin ve renkli bir gelenekler sistemine de isaret etmektedir. Turk sosyal hayatinin cesitli unsurlari yaninda 18. yuzyil Osmanli kadininin olusturdugu yasam bicimlerini yine bir kadin gozuyle yansitan bu mektuplar gunumuzde de degerini korumaktadlr.
Abstract
Ottoman Women in the Letters of Lady Montagu
The study aims to examine the informations about Turkish women in the letters of Lady Mary Montagu who visited Ottoman Empire at the begining of 18 century.
Letters that take out Ottoman women from exotic image of the Arabian Nights, are making sign to rich and colorful traditions systems which are formed by women.
These letters also show assorted elements of Turkish social rife and riving forms of Ottoman women in 18th century with a women view. All of these peculiarities increase the importance of letters.
**********
I--Seyahatnameler
Seyahatnameler bir ulkenin kolturel ve sosyal yapsinin acikliga kavusmasinda muhim bir yere sahiptir. Bir devletin tarihi gorenekleri, yasam tarzi gibi tarih kitaplarinin haklarinda fazla ayrintiya yer vermedikleri konulari seyahatnameler ele alirlar. Boylece bir devletin siyasi tarihini tamamlayici bilgiler bu tur eserlerle saganabilmektedir. Ozellikle Osmanli gibi sosyal hayat bakimindan yeterince aciga cikmamis yonleri bulunan bir devlet icin bu tur bilgiler daha da onem arz etmektedir.
Osmanli Devleti'nin siyasi hayati oldugu kadar sosyal hayati da farkli dusunce sistemlerine sahip insanlar tarafindan birbirine tamamen zit bakis acilarina gore degerlendirilmistir. Bir devlet hakkinda bu kadar farkli yorumlarin yapdmasinin kokeninde bilgi--ozellikle belge--eksikligi yatmaktadir. Donem hakkinda kesin hukumlere vanlabilecek kaynak yoklugu objektif verilerin yerine subjektif yorumlarin gecmesine neden olmutur.
Osmanli Devleti'nin sosyal yapisi icinde tartismaya en acik konulardan biri ise Osmanli kadininin toplum icindeki yeri olmustur. O donemdeki kadinlarin yasantisiyla ilgili yeterince bilgi ve belgenin olmayisi dogru degerlendirmelerin yerini cesitli faraziyelerin almasi sonucunu dogurmustur. Bizzat Osmanli kadininin elinden cikmis verilere ulasilamayisi da arastirmacilari bu alanda yari yolda birakmistir. Bu konuda bilgi verebilecek seyahatnamelerin bircogu ise kadinin ev yasantisini goremeyen, toplum icinde kadina verilen degeri tespit edebilecek kadar uzun sure gozlem yapamayan erkek seyyahlar tarafindan yazilmistir. Erkek seyyahlar ise nufuz edemedikleri Osmanli kadin hayati hakkinda birbirinden cok farkli gorusler ileri surmektedirler. Bu durumda bu eserlerin de bize verebilecegi bilgiler yeterli olmamaktadir. Boyle bir ortamda sinirli da olsa ele gecen bir belge gecmisi aciklamak icin bize tutacaktir. Lady Montagu'nun mektuplarindan olusan ve ulkemizde Turkiye Mektuplari adiyla nesredilen kitap bu bakimdan anlamladir.
II. Lady Montagu ve Turkiye Mektuplari
a- Lady Montagu
Lady Mary Montagu, 1689'da Notinghamshire'de dogdu. Babasi tarafindan yetistirilmis ve bu egitim sayesinde Ingiltere'nin en aydin kadinlarindan biri olmustur. Edward Wortley Montagu'yla yaptigi evlilikten sonra Londra'ya yerleserek edebiyat cevreleriyle yakinlik kurmustur. Bu muhitte unlu Ingiliz sairi Alexander Pope ile kurdugu dostluklar sayesinde entelektuel cevrelerde ozellikle edebiyatcilar arasinda taninmis bir isim haline gelmistir.
Esi Edward Wortley Montagu' nun 1717 yilinda Ingiliz elcisi sifatiyla Istanbul' a tayin edilmesiyle birlikte Lady Montagu da iki surecek seyahatine baslamis, Hollanda, Almanya, Avusturya ve Macaristan guzergahini takip eden yolculugunu Istanbul'da tamamlamistir.
Lady Montagu, Ingiltere'ye donusunden uzun bir zaman sonra (1730) esinden aynlarak Venedik'te yasamis, 1761'de tekrar ulkesine donerek orada 1762'de olmustur.
Lady Montagu, 1717 yilinda baslayip 1718 yilinin ortalarinda biten seyahati sirasinda Balkanlar'dan itibaren Osmanli cografyasinin onemli bir kismini gorme imkani bulmustur. Turk sosyal hayati ve bunun bir parcasi olan kadin hayati hakkinda gozlemleriyle edindigi bilgileri tasiyan mektuplar, bu seyahatin urunleridir.
Olumunden bir yil sonra yayinlanan mektuplarinin bir bolumunu olusturan Turkiye Mektuplari, basta Voltaire olmak uzere bir cok insanin ovgusunu kazanmistir. Eser Turkiye'de de Sark Mektuplari adiyla 1912 yilinda Ahmet Refik tarafindan nesredilmistir.
b- Turkiye Mektuplari
Lady Montagu, 12 Subat 1717 tarihinden 19 Mayis 1718 tarihine kadar cesitli sahislara 20 mektup yazmistir.
Mektuplarin kimlere, hangi tarihlerde gonderildigi asagidaki tabloda yer almaktadir:
Lady Montagu, bu mektuplariyla Osmanli cografyasini ve toplumunu merak eden dostlarina ulkeyi tanitma amaci gutmektedir. Her mektupta toplumun bircok yonunu sergileyen teferruatli bilgilere rastlanmakta, ordudan kadinin yasayisina ve goreneklere kadar bircok konuya temas edilmektedir. Cok iyi bir gozlem kabiliyetine sahip olan Montagu, Turkiye'yi ve Turkleri tanimayanlarin konu hakkinda fikir edinebilecegi kadar etraflica aciklamaya calismistir.
Sayisi yirmiyi bulan mektuplar Ingiltere'de yasayan dostlara yazilmistir. Dolayisiyla mektuplarda samimi bir hitap tarzi ve uslup kullanilmistir. Lady Montagu sair dostu Alexander Pope a Belgrat ve Edirne den...
NOTE: All illustrations and photos
have been removed from this article.
More articles from Kadin/Woman 2000
Woman's body as colony: Impossible Saints.(Book Review), December 01, 2003
Looking for additional articles?
Search our database of over 3 million articles.
Looking for more in-depth information on this industry?
Search our complete database of Industry & Market reports by text, subject, publication
name or publication date.
About Goliath
Whether you're looking for sales prospects, competitive information, company
analysis or best practices in managing your organization,
Goliath can help you meet your business needs.
Our extensive business information databases empower business
professionals with both the breadth and depth of credible,
authoritative information they need to support their business
goals. Whether it be strategic planning, sales prospecting,
company research or defining management best practices -
Goliath is your leading source for accurate information.
|
%20%20&position=1)